PFAS: een mond vol, maar vooral overal
PFAS staat voor perfluoralkyl- en polyfluoralkylstoffen. Misschien heb je ze niet op je boodschappenlijst staan, maar ze duiken wereldwijd op, van de oceaanbodem tot de hoogste toppen. Wetenschappers van de Universiteit van Stockholm publiceerden op 2 augustus 2022 in het toonaangevende tijdschrift Environmental Science & Technology de resultaten van hun onderzoek. Hun bevinding? PFAS zijn inmiddels via de lucht, de bodem, het grondwater, rivieren en zelfs de oceanen volledig verspreid op Aarde.
We dachten al niet vrolijk te worden van microplastics in onze bossen, bergen en zeeën, maar PFAS maken het extra bont. Waar microplastics misschien nog ergens blijven hangen, blijken deze ‘eeuwige chemicaliën’ – niet voor niets zo genoemd – bijna niet te stoppen.
Officieel: dit zijn de sporten waarmee je de meeste calorieën verbrandt – verrassende toppers voor elke smaak!
11% meer kans om vroeger te sterven als je je ontbijt uitstelt, onthult studie
Tot in de regen- en smeltwater: de ijzeren greep van PFAS
Het probleem is inmiddels zo groot, dat PFAS worden teruggevonden in regenwater én in sneeuw. De conclusie van de wetenschappers is duidelijk: waar je ook bent op aarde, je kunt regenwater beter niet drinken. Dat is niet zomaar overdreven voorzichtigheid, want PFAS worden in verband gebracht met serieuze gezondheidsrisico’s en nare aandoeningen, waaronder:
- Verschillende vormen van kanker
- Problemen met vruchtbaarheid
- Complicaties tijdens de zwangerschap
- Een verzwakt immuunsysteem
- Hypercholesterolemie (verhoogd cholesterolgehalte)
- Bij kinderen: leerproblemen en gedragsstoornissen
En als dat allemaal niet genoeg is: zelfs als de gemiddelde concentratie PFAS de afgelopen decennia wat daalde, blijven sommige varianten op een onrustbarend hoog niveau aanwezig. Het gevolg? Regenwater voldoet wereldwijd niet meer aan de normen om als drinkbaar door te gaan.
Wetenschap, weerbarstige stoffen en wereldwijde cycli
Hoe onderzoeken de wetenschappers dit eigenlijk? Zowel in het lab als buiten op het veld (laarzen aan, regenjas paraat) meten ze hoeveel PFAS er in de atmosfeer zitten. Zelfs al heeft het bedrijf 3M – het grootste PFAS-fabrikant – de productie al gedeeltelijk afgebouwd, veranderen de concentraties van sommige PFAS nauwelijks. Volgens de onderzoekers niet onverwacht: deze stoffen staan juist bekend om hun harde volhardendheid.
Waarom airfryers me uiteindelijk tegenvielen: “Mijn zoektocht naar gezonde friet liep uit op een fiasco”
Welke alcoholische dranken doen je het meeste aankomen? Het antwoord verrast!
Bovendien wijst de studie op een bijzonder mechanisme: PFAS gaan vanuit het oceaanwater via opspattende golven en zeespray over in de lucht. Dit zorgt voor hun hardnekkige aanwezigheid in de atmosfeer, waardoor er een wereldwijde PFAS-cyclus ontstaat die zichzelf telkens opnieuw voedt. Het gevolg hiervan: de wettelijke limieten voor waterkwaliteit en gezondheid worden zonder pardon overschreden, waar je ook woont.
De auteurs van het onderzoek zijn er stellig over: zelfs met krimpende marges is er amper speelruimte over. Nieuwe, strengere grenzen voor PFAS-concentraties zouden wereldwijd ingevoerd moeten worden. Maar eerlijk? Volgens de wetenschappers zijn die grenzen op veel plekken allang gepasseerd.
En nu? De menselijke kant van het verhaal
Het leest niet als een vrolijk sprookje, maar misschien helpt het om te weten dat kennis macht is. De verspreiding van PFAS – ooit bedoeld om producten steviger, afstotender of makkelijker schoon te maken – is nu een epische uitdaging voor beleidsmakers, wetenschappers en ieder van ons.
Zolang de “eeuwige chemicaliën” niet eeuwig uit onze cyclus verdwijnen, loont het zeker de moeite om goed na te denken bij wat je in je glas schenkt als het buiten regent. Wie dorst krijgt van deze cijfers, kan zich misschien beter wenden tot een gecertificeerde bron (en met een beetje pech, een filter).
De les van vandaag? PFAS zijn misschien hardnekkig, maar alertheid en nieuwsgierigheid zijn dat gelukkig ook. En blijven we alles kritisch volgen – zelfs als de regen met bakken uit de lucht komt.
