Twijfel je wel eens wanneer je een vergeten aardappel uit je groentelade opdiept en ziet dat er inmiddels spruiten groeien? Goed nieuws: het is meestal geen reden tot paniek – behalve voor die ene die haar aardappel tot erfstuk wil bewaren…
Wat maakt gekiemde aardappels nu precies riskant?
Iedereen heeft wel gehoord dat groene, uitgelopen aardappels niet gezond zijn. Maar waar zit het gevaar? Dat zit ‘m in solanine, een natuurlijke toxine behorend tot de familie van de saponinen, die plantaardige bescherming biedt tegen schimmels en insecten. Naast aardappels bevat de bekende familie van de nachtschaden, denk aan tomaat en aubergine, ook deze stof. Solanine is vooral terug te vinden in de bloemen, bladeren, uitlopers en schil, en minder in het eetbare deel van de aardappel. Genetische factoren, blootstelling aan (zon)licht, slechte opslag en kneuzingen tijdens de oogst verhogen het gehalte.
Officieel: dit zijn de sporten waarmee je de meeste calorieën verbrandt – verrassende toppers voor elke smaak!
11% meer kans om vroeger te sterven als je je ontbijt uitstelt, onthult studie
- Groene of sterk gekiemde aardappelen bevatten vaker (veel) meer solanine.
- Een duidelijke bittere smaak of branderig gevoel kan wijzen op een hoog gehalte – meestal proef je het dus niet!
Dus: niet elke gekiemde aardappel is meteen een gifbom, maar wie met kilo’s tegelijk tekeergaat, speelt met vuur.
Intoxicatie: hoe groot is het werkelijke gevaar?
Voordat je nu alle puree-inspiratie in rook ziet opgaan: vergiftigingen door solanine zijn zeldzaam, zeker gezien hoeveel aardappels wij wegwerken sinds Antoine-Augustin Parmentier ze naar Frankrijk bracht. Toch duiken er uitzonderingen op. In 1979 werden 78 Engelse scholieren ziek na hun lunch met aardappels; 17 van hen moesten zelfs naar het ziekenhuis. Symptomen zoals gastro-intestinale, circulatoire, neurologische en dermatologische problemen werden vastgesteld – allemaal te linken aan solanine-intoxicatie. Volgens huisartsen kan de stof vooral gevaarlijk worden tussen 3 en 6 mg per kilogram lichaamsgewicht: bij zulke hoeveelheden kan het fataal aflopen. Maar voor je in een biologieschriftje ‘fataal’ noteert: om echt aan deze dosis te komen, moet je in één keer meerdere kilo’s verdachte aardappels naar binnen werken. Kortom, de meeste mensen hoeven zich geen zorgen te maken bij een enkele verse knol.
De eerste klachten duiken meestal 7 tot 14 uur na consumptie op. Denk hierbij aan:
Waarom airfryers me uiteindelijk tegenvielen: “Mijn zoektocht naar gezonde friet liep uit op een fiasco”
Welke alcoholische dranken doen je het meeste aankomen? Het antwoord verrast!
- Misselijkheid, braken en diarree
- Hevige hoofdpijn
- Keelpijn en branderige gevoelens
- Zware transpiratie, koorts, duizeligheid, soms bewustzijnsverlies of ademhalingsproblemen
- Hallucinaties of onrust, als bonus voor wie écht overdrijft
Deze klachten zijn te wijten aan het feit dat solanine het enzym acetylcholinesterase remt en de celmembranen in de darmen beschadigt, waardoor het lichaam ook anders reageert dan na gewoon te veel frietjes eten.
En als het toch misloopt: wat nu?
Wat als je net de pechvogel bent die last krijgt na een foute aardappel? Behandeling is gelukkig vooral gericht op de symptomen:
- Antispasmodica tegen buikkrampen
- Geneesmiddelen tegen braken
- Pijnstilling bij buikpijn
Verstandig is om bij ernstige klachten een arts op te zoeken. Zelf bonen tellen in bed is dan niet voldoende!
En vergeet niet: goed schillen verwijdert de meeste solanine, want die zit vooral net onder de schil en in de uitlopers. Jammer genoeg helpt gewoon koken meestal niet; pas boven 243 °C verdwijnt solanine volledig—en zo heet worden je aardappels zelfs in de frituur niet.
Tips om risico’s te verkleinen (en minder vaak nieuwe aardappels te moeten kopen)
Hoe houd je je patatjes net zo zacht en aantrekkelijk als op dag één?
- Niet wassen vóór opslag: een laagje aarde verlengt de houdbaarheid.
- Bewaar je aardappels droog en donker, bijvoorbeeld in een stoffen zak in een kelder of koele berging.
- Groene of sterk bittere aardappels? Beter niet eten. Slappe aardappels zijn niet gevaarlijk, maar hun voedingswaarde is wel gedaald.
Overigens: solanine zit ook in aubergines en onrijpe tomaten. De stof verdwijnt normaal als de vrucht of knol volledig rijp is. Dus met een beetje geduld, eet je gewoon zorgeloos van al dat lekkers!
Conclusie: De kans dat je zwaargewond raakt door een vergeten aardappel, is bijzonder klein als je een beetje gezond verstand gebruikt. Kies liever mooie exemplaren en bewaar ze zoals een echte grootmoeder zou doen. Zo draai je elk seizoen zonder zorgen nieuwe stamppotjes bij elkaar – alleen, vermijd die groene, bittere rakkers. Smakelijk!
