Wie durft nog zeggen dat een eenvoudig gerecht niet kan schitteren op het hoogste culinaire podium? Maak kennis met de kig-ha-farz, het Bretoense gerecht dat ooit het ‘armeluismaal’ werd genoemd, maar nu zelfs de menus van toprestaurants verovert. Tijd voor een smakelijke reis door de geschiedenis, tradities en smaken van Bretagne!
Van boers maal tot culinaire trots
Aan de oorsprong van de kig-ha-farz staat bescheidenheid. Ooit was het niet meer dan een samenraapsel van wat spek, een paar groenten zoals wortelen en kool, en far (wit of zwart). Heel lang werd het als ‘het gerecht van de armen’ gezien. Maar zoals dat wel vaker gebeurt met volkskracht, tovert dit bescheiden begin vandaag de dag menig fijnproever een glimlach op het gezicht (en meteen een beetje trots in het hart, toegegeven).
Officieel: dit zijn de sporten waarmee je de meeste calorieën verbrandt – verrassende toppers voor elke smaak!
11% meer kans om vroeger te sterven als je je ontbijt uitstelt, onthult studie
De magie van farz: wit, zwart en alles ertussenin
Farz is het kloppende hart van dit gerecht, en we krijgen meteen een taallesje erbij. De ‘G’ in ‘kig’ is een smakelijke mix van een K en een G (probeer het gerust hardop te zeggen voor de spiegel, niemand kijkt). De ‘Z’ in ‘farz’ klinkt trouwens bijna als een S. Maar terug naar het koken:
- De witte far – farz gwen – wordt gemaakt met tarwebloem.
- De zwarte far – farz sac’h – krijgt zijn kleur en karakter door boekweitmeel (het beroemde ‘blé noir’).
Voor beide varianten maak je het deeg met bloem, boter, eieren, een beetje melk of crème fraîche. De witte far krijgt soms een zoet accent met suiker en rozijnen.
Niet zomaar op een bakplaat of in een vorm, nee: de fars gaan elk in een aparte doek of zak en koken vervolgens mee in dezelfde pot als het vlees en de groenten. Aan het einde kun je de far verkruimelen tot een ‘farz bruzunoc’, of gewoon in plakken serveren. Smaken genoeg voor elke voorkeur!
Waarom airfryers me uiteindelijk tegenvielen: “Mijn zoektocht naar gezonde friet liep uit op een fiasco”
Welke alcoholische dranken doen je het meeste aankomen? Het antwoord verrast!
Klassiek, vernieuwd en overal te vinden
Kig-ha-farz is een klassieker die niet uit de mode raakt. Integendeel: het gerecht schittert inmiddels in verschillende restaurants. Soms als traditioneel recept, soms als eigentijdse twist op het oerdegelijke origineel. Uiteraard ervaar je de beste versie nog steeds in het land van herkomst: Finistère. Denk aan een tafel bij Le Jardin de l’aber in Brélès of Le puits de Jeanne in Plouegat-Moysan. Maar de smaakexpeditie stopt daar niet: ook in tal van andere restaurants in Côtes-d’Armor en zelfs tot aan Rennes duikt de pot op. Het loont dus de moeite om op ontdekkingstocht te gaan – en te proeven!
En wie dacht dat je hiervoor uren aan het fornuis moet staan of kilometers moet reizen, heeft het mis:
- Bereide porties kig-ha-farz zijn te vinden op de Bretoense markten.
- Je kunt ze meenemen uit diverse restaurants.
- En ja, je kunt tegenwoordig zelfs online een kwaliteitsversie bestellen en aan huis laten leveren!
Zoveel variaties als er goede smaak is
Zoals het hoort in echte familiegerechten, is ook deze klassieker flexibel. Je kunt het recept aanpassen naar eigen zin:
- Sommigen voegen extra Bretonse worstjes bij het vlees.
- Anderen doen stukjes spek in de beroemde lipigsaus.
Doorgewinterde liefhebbers beweren zelfs dat de farz en de inhoud nóg lekkerder worden als je de zakken drie of vier uur laat koken (zoals bij oma thuis). En wie het gerecht een dag later of zelfs pas de tweede dag proeft, weet pas echt wat goed is. Kalon vat ha Kentañ tro! (Dat is Bretons voor “eet smakelijk en op naar de volgende ronde!”)
Benieuwd geworden? Aarzel niet: proef deze Bretoense schat waar je hem maar kunt vinden en deel in de lokale fierheid. Wie weet ontdek je ineens jouw nieuwe favoriet – of gewoon de perfecte reden voor een volgende trip naar Bretagne!
